ความรู้ ข่าววงการ 3D · AKSORN3D
เครื่องพิมพ์ 3D แบบเส้น (FDM) ทำงานยังไง สรุปง่ายๆ 3 ขั้น ละลาย วาด ซ้อน
เครื่องพิมพ์ 3D แบบเส้น (FDM) ทำงานแค่ 3 ขั้น ละลายเส้นพลาสติกในหัวร้อน วาดเส้นลงฐานทีละชั้น แล้วซ้อนขึ้นจนเป็นชิ้นงาน ดูคลิป 1 นาทีพร้อมสรุปภาษาไทย
เครื่องพิมพ์ 3D แบบเส้น หรือ FDM ทำงานเหมือนปืนกาวร้อนที่ขยับเองได้ เฟืองดันเส้นพลาสติกเข้าหัวร้อนให้ละลาย หัวฉีดวาดเส้นลงบนฐานทีละชั้นตามแนวซ้ายขวาและหน้าหลัง เสร็จหนึ่งชั้นก็ยกขึ้นราว 0.2 มม. แล้ววาดชั้นถัดไป ซ้อนกันเป็นร้อยชั้นจนได้ชิ้นงาน ส่วนเส้นทางเดินของหัวฉีดทั้งหมด โปรแกรม Slicer เป็นคนคิดให้
- ละลาย: เฟืองดันเส้นพลาสติกเข้าหัวร้อน เส้น PLA ละลายที่ราวสองร้อยองศา ไหลออกรูหัวฉีดที่นิยมขนาด 0.4 มม.
- วาด: หัวฉีดวาดเส้นตามแนว X (ซ้ายขวา) และ Y (หน้าหลัง) จนครบหนึ่งชั้น
- ซ้อน: ยกขึ้นตามแนว Z ทีละชั้น ชิ้นสูง 5 ซม. ที่ชั้นละ 0.2 มม. ใช้ 250 ชั้น
FDM คืออะไร
FDM ย่อมาจาก Fused Deposition Modeling บางแหล่งเรียกว่า FFF (Fused Filament Fabrication) ทั้งสองชื่อหมายถึงเครื่องแบบเดียวกัน คือเครื่องพิมพ์ 3D ที่ใช้เส้นพลาสติกม้วนเป็นวัตถุดิบ เป็นแบบที่พบมากที่สุดทั้งในบ้าน ห้องเรียน และร้านป้าย
หลักการจำง่ายๆ คือ ปืนกาวร้อนที่ขยับเองได้ ปืนกาวละลายแท่งกาวแล้วบีบออกมาเป็นเส้น เครื่อง FDM ก็ละลายเส้นพลาสติกแล้วฉีดออกมาเป็นเส้นเล็กๆ ต่างกันตรงที่เครื่องขยับหัวฉีดเองตามคำสั่ง แม่นยำระดับเศษส่วนมิลลิเมตร
ขั้นที่ 1 ละลาย: เฟืองดันเส้นพลาสติกเข้าหัวร้อน
เส้นพลาสติกจากม้วนถูกเฟืองคู่หนึ่งหนีบแล้วดันลงไปในหัวร้อน (hotend) พอเจอความร้อนเส้นก็ละลาย แล้วไหลออกทางรูเล็กๆ ปลายหัวฉีด ขนาดรูที่นิยมใช้คือ 0.4 มม.
เส้น PLA ซึ่งเป็นเส้นที่ใช้ง่ายที่สุด ใช้ความร้อนราวสองร้อยองศาเซลเซียส ค่าที่เหมาะจริงขึ้นกับยี่ห้อเส้น ดูได้จากข้างกล่องหรือม้วนเส้น

ขั้นที่ 2 วาด: หัวฉีดวาดเส้นลงบนฐานทีละชั้น
หัวฉีดเคลื่อนที่ตามแนว X (ซ้ายขวา) และแนว Y (หน้าหลัง) วาดพลาสติกที่ละลายลงบนฐานพิมพ์ เหมือนวาดรูปด้วยปากกาเส้นหนา วาดขอบก่อนแล้วเติมด้านใน จนครบรูปทรงของชั้นนั้น
เสร็จหนึ่งชั้น เครื่องจะยกขึ้นตามแนว Z อีกนิด ส่วนใหญ่ราว 0.2 มม. แล้ววาดชั้นต่อไปทับลงบนชั้นเดิม เครื่องบางรุ่นใช้วิธีเลื่อนฐานลงแทนการยกหัวฉีด ผลลัพธ์เหมือนกัน

ขั้นที่ 3 ซ้อน: ชั้นบางๆ เป็นร้อยชั้นกลายเป็นชิ้นงาน
ชั้นบางๆ ซ้อนขึ้นไปเรื่อยๆ จนได้ความสูงที่ต้องการ ตัวอย่างเช่น ชิ้นงานสูง 5 ซม. ถ้าตั้งชั้นละ 0.2 มม. ต้องซ้อนทั้งหมด 250 ชั้น
นี่คือเหตุผลที่ชิ้นงานจากเครื่อง FDM มองใกล้ๆ จะเห็นลายเป็นเส้นชั้น ยิ่งตั้งชั้นบาง ผิวยิ่งเนียน แต่ต้องซ้อนหลายชั้นขึ้น จึงใช้เวลาพิมพ์นานขึ้น

ใครเป็นคนคิดเส้นทางหัวฉีด: โปรแกรม Slicer
เครื่องพิมพ์ 3D อ่านไฟล์โมเดลตรงๆ ไม่ได้ ต้องผ่านโปรแกรมที่เรียกว่า Slicer ก่อน โปรแกรมจะหั่นโมเดลเป็นชั้นบางๆ ตามความสูงชั้นที่ตั้งไว้ แล้ววางเส้นทางเดินของหัวฉีดในแต่ละชั้นให้ทั้งหมด ทั้งผนัง ไส้ใน และผิวบน
ผลลัพธ์ที่ได้คือไฟล์ G-code ซึ่งเป็นคำสั่งพิกัดและความเร็วทีละบรรทัด ส่งให้เครื่องทำตาม โปรแกรม Slicer ที่นิยม เช่น Orca Slicer, Bambu Studio, PrusaSlicer และ UltiMaker Cura

เอาไปใช้กับงานป้ายตัวอักษร 3D
งานป้ายตัวอักษร 3D ส่วนใหญ่พิมพ์ด้วยเครื่อง FDM เพราะเส้นพลาสติกหาง่าย ชิ้นงานแข็งแรง และพิมพ์ชิ้นใหญ่ได้ ขั้นตอนคือออกแบบตัวอักษรเป็นไฟล์ 3D แล้วนำเข้า Slicer เพื่อสร้าง G-code ให้เครื่อง
Aksorn3D เป็นโปรแกรมสร้างไฟล์ตัวอักษรและชิ้นงานป้าย 3D ภาษาไทย พิมพ์ข้อความหรืออัปโหลด SVG แล้วส่งออกไฟล์ไปเปิดใน Slicer ได้เลย
คำถามที่พบบ่อย
FDM กับ FFF ต่างกันไหม
เป็นเครื่องแบบเดียวกัน FDM เป็นชื่อที่ใช้กันแพร่หลาย ส่วน FFF เป็นชื่อกลางที่หลายแหล่งใช้เรียกวิธีพิมพ์ด้วยการละลายเส้นพลาสติกแบบเดียวกัน
ทำไมชิ้นงานจากเครื่องพิมพ์ 3D ถึงเห็นลายเป็นชั้นๆ
เพราะเครื่องสร้างชิ้นงานด้วยการซ้อนเส้นพลาสติกทีละชั้น ความสูงของแต่ละชั้นเรียกว่า Layer height ยิ่งตั้งบาง ลายชั้นยิ่งจาง แต่ใช้เวลาพิมพ์นานขึ้น
เส้นพลาสติกแบบไหนเหมาะกับมือใหม่
เส้น PLA ใช้ง่ายที่สุด ใช้ความร้อนไม่สูง บิดงอน้อย กลิ่นน้อย เหมาะเริ่มต้น ถ้าต้องการชิ้นงานที่ทนกว่าค่อยขยับไปใช้เส้น PETG
เครื่องพิมพ์ 3D ต้องใช้โปรแกรมอะไรบ้าง
อย่างน้อย 2 ส่วน คือโปรแกรมสร้างหรือหาโมเดล 3D กับโปรแกรม Slicer ที่แปลงโมเดลเป็น G-code ให้เครื่อง ถ้าทำป้ายตัวอักษร ใช้ Aksorn3D สร้างไฟล์ตัวอักษรแล้วส่งเข้า Slicer ได้
ทำป้ายตัวอักษร 3D ด้วย Aksorn3D
พิมพ์ข้อความหรืออัปโหลด SVG แล้วส่งออกไฟล์ไปเข้า Slicer ได้เลย
ที่มาของเนื้อหา
เขียนและเรียบเรียงโดยทีม Aksorn3D ภาพประกอบทั้งหมดเป็นภาพนิ่งจากคลิปของเราเอง
- Fused filament fabrication ↗ · Wikipedia
อ่านเพิ่มเรื่องหลักการและประวัติของเครื่องพิมพ์แบบเส้น (ภาษาอังกฤษ)
คลิปประกอบ: เครื่องพิมพ์ 3D แบบเส้น (FDM) ทำงานยังไง เข้าใจใน 1 นาที ↗ · ช่อง YouTube Aksorn3D